
Rejeneratif (Regenerative) İş Stratejileri ve Sürdürülebilirlik
Şu kitabın bölümü:
Mücevher,
M.
H.
(ed.)
2025.
Yönetim Bilimi İçin Yeni Kavram ve Kuram Önerileri.
Özet
İnsanoğlu, doğanın efendisi olmayıp onun bir parçası olduğunu fark ettiğinden bu yana, örgütsel bağlamda önemli adımlar atılmıştır. Bunlardan biri, günümüzde birçok yaklaşımın temelini oluşturan ve ilk kez biyolojiyle ilişkilendirilerek ortaya çıkan sistem yaklaşımıdır. Sistem yaklaşımı, en basit haliyle bir bütünün parçalarının işlevlerini tam ve doğru bir şekilde yerine getirmesini ifade etmektedir. Bu bağlamda gelişen ve biyoloji ile ilk kez karşımıza çıkan bir diğer kavram, son 50 yıldır literatürde yer alan "rejeneratif (regenerative)" stratejidir. Çoğunlukla yabancı kaynaklarda yer bulan bu kavramın ülkemizdeki kullanımı oldukça yeni sayılmaktadır.
"Rejeneratif Strateji" ilk başta biyoloji alanında kullanılmıştır; ancak zamanla doğa bilimleri, çevre, yapı ve mimarlık gibi alanlarda da yer bulmuş ve bu alanlarda önemli çalışmalar yapılmıştır. Günümüzde ise örgütsel bağlamda, özellikle iş modelleri açısından önem kazanmaktadır. Bu bağlamda, sistem yaklaşımının yanında, sürdürülebilirlik olgusu içinde de değerlendirilmeye başlanmıştır. Bu haliyle sürdürülebilirlik kavramının mütemmim cüzü gibi görülen rejeneratif strateji günümüz iş dünyası için önemli bir konu olarak görülmektedir. Bu nedenle akademik ve pratik yaşamda iyi anlaşılabilmesi gerekmektedir. Bu amaçla hazırlanan araştırmaların çoğalacağı düşünüldüğünden bu çalışma ile literatürdeki bu yönde gelişecek çalışmalara katkı sunulması hedeflenmiştir.
Bu amaçla hazırlanan çalışma, sürdürülebilir iş stratejilerinin ötesine geçerek ekosistemlerin kendini yenileyebilme süreçlerine katkı sağlamayı amaçlayan rejeneratif strateji kavramını ele almaktadır. Geleneksel sürdürülebilirlik anlayışı, çoğunlukla çevresel ve sosyal zararı en aza indirmeye odaklanırken, rejeneratif stratejiler işletmelerin doğaya ve topluma pozitif etki yaratmasını hedeflemektedir. Bu yaklaşım, işletmelerin sadece ekonomik kazanç sağlamakla kalmayıp, ekosistemlerin ve toplumsal yapıların uzun vadeli gelişimine katkıda bulunmalarını sağlayacak sistematik bir dönüşümü ifade etmektedir.
Çalışmada, rejeneratif strateji kavramının sistem yaklaşımı ile olan ilişkisi incelenmiş ve iş dünyasında sürdürülebilirlik ekseninde yaşanan dönüşümler ele alınmıştır. Bu doğrultuda, iş modellerinin gelişimi üç dalga çerçevesinde değerlendirilmiştir. İlk dalgada işletmeler, ekonomik kazanç odaklı olup çevresel ve sosyal etkileri göz ardı etmektedir. İkinci dalgada sürdürülebilirlik rekabet avantajı sağlayan bir unsur olarak görülmeye başlanmış, ancak çoğunlukla maliyet yönetimi perspektifinde ele alınmıştır. Üçüncü dalga ise rejeneratif stratejilerin gelişimiyle şekillenmekte ve işletmelerin ekosistemleri destekleyici bir yapı kazanmasını hedeflemektedir.
Son olarak, çalışmada rejeneratif iş stratejilerinin uygulanabilmesi için anlayış, amaç ve eylem olmak üzere üç temel ilke üzerinde durulmuştur. İşletmelerin ekosistemlerin işleyişini anlaması, sürdürülebilir bir vizyon geliştirmesi ve bunu etkili eylemlerle hayata geçirmesi, rejeneratif dönüşümün sağlanması açısından kritik bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, hem akademik hem de iş dünyası açısından rejeneratif stratejilerin uygulanabilirliğine yönelik teorik bir çerçeve sunmaktadır.