İskitlerde Dövme Geleneği Üzerine Bazı Değerlendirmeler
Şu kitabın bölümü: Tansü, Y. E. (ed.) 2025. Tarih Alanında Seçme Yazılar -VIII.

Muzaffer Demir
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

Özet

İskitler, MÖ XIII. yy.’da gerçekleştiği düşünülen Troia Savaşı’ndan önce de Altaylardan Tuna Nehri boylarına kadar uzanan topraklarda birbiriyle esnek bağlantılı birçok kabileleri temsil etmişlerdir. Hellen kaynakları MÖ VII. yy.’dan itibaren bu coğrafyadaki varlıklarını ve diğer halklarla olan siyasi ve ticari ilişkilerini kaydetmektedir. MÖ VII. yy.’da Trakya’ya sürülerek bu bölgeyi hakimiyeti altına alan İskit kabilelerinden Agathyrsoi kendi geleneklerini de bu bölgeye taşımıştır. Dövme geleneği bunlardan birisidir. Kendilerinin çok iyi bildikleri ve uyguladıkları dövme geleneğini esir alınan Trakyalı kadınları damgalamak için kullanmışlardır. Trakyalı kadınların da köle damgasından kurtulmak için dövmeleri vücutlarının tamamına yaydıkları ve sonradan da benimsedikleri görülmektedir. MÖ V. yy.’dan itibaren Atina ve Apulia vazo sanat eserlerinde, başta Trakyalı özgür ve köle kadınlarının ve de İskit veya İskit Amazonlarının (İskit genç kadınlarının) vücutları üzerinde görülen dövmeler Hellen ve Roma yazılı kaynaklarındaki verileri desteklemektedir. Özellikle Altay-Sayan ve yakın bölgelerde gerçekleştirilen arkeolojik kazılar sonucunda İskitlere ait pek çok dövmeli mumya yanında dövme yapımında kullanılan aletler (altından ve gümüşten iğneler de dahil) gün yüzüne çıkarılmıştır. MÖ V. yy.’dan itibaren tarihlendirilen İskit coğrafyasından Pazırık ve çevresi kurganlarındaki elit ve diğer mezar mumyaları üzerinde İskit hayvan sitilini temsil eden, başta geyik, koç ve leopar olmak üzere hayvan dövmeleri ağırlık kazanmaktadır. Elit mumyaları üzerindeki mumyaların vücudun geneline yayıldığı görülürken, daha alt statüye sahip olanlarınkinde bireysel tek tip dövmeler gözlemlenmiştir. Bu olgu İskit dövme geleneğinin, özellikle şamanlar gibi seçkin bireyler arasında kendilerini ayırt edici bir şekilde kodlamak için daha yoğun kullanıldığı düşüncesine yol açmaktadır. Bu kapsamda İskit hayat tarzıyla iç içe geçmiş hayvanların ve görsel dili temsil eden işaretlerin veya damgaların dövme uygulamalarında tercih edildiği görülmektedir.

Kaynakça Gösterimi

Demir, M. (2025). İskitlerde Dövme Geleneği Üzerine Bazı Değerlendirmeler. In: Tansü, Y. E. (ed.), Tarih Alanında Seçme Yazılar -VIII. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub695.c2952

Lisans

Yayın Tarihi

24 March 2025

DOI

Kategoriler