
Türkiye’de Ticari Dışa Açıklık ve Ekonomik Büyüme İlişkisi Üzerine Ampirik Bir Analiz
Şu kitabın bölümü:
Nas,
Ş.
(ed.)
2025.
Dış Ticaret ve Makro Ekonomik Göstergeler Güncel Tartışmalar.
Özet
Türkiye 1980’lerden itibaren dış ticarette daha liberal politikalar izlemeye başlamıştır. İthal ikame politikaların terk edilmesi ile dış ticarette serbest ticaret anlayışını hakim olmaya başladığı dönemdir. Bu değişimle beraber başta dış ticaret dengesi olmak üzere makroekonomik birçok göstergenin etkilenmesi kaçılmaz bir durumdur. Hem dışa açılma kararının etkinliği hem de ülke ekonomisine etkilerinin ortaya konulması önemli bir araştırma alanı açmaktadır. Bu çalışmada 1991-2023 dönemi için ticari dışa açıklığın ekonomik büyüme üzerindeki etkisi Cobb-Douglas üretim fonksiyonu yardımıyla araştırılmıştır. Ekonomik büyüme bağımlı değişken olmak üzere ticari dışa açıklık, sermaye birikimi ve istihdam bağımsız değişken olarak modele dahil edilmiştir. Yöntem olarak ADF ve Phillips-Perron birim kök testleri ile birim kök test sınamaları neticesinde değişkenlerin I(0) ve I(1) olmak üzere farklı düzeylerden durağan olduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda ARDL sınır testi yaklaşımı kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre bağımsız değişkenler bağımlı değişkenler arasında %1 istatistiksel önem düzeyinde uzun dönem eşbütünleşme ilişkisi elde edilmiştir. Uzun dönem katsayılarına göre ticari dışa açıklık ile ekonomik büyüme arasında istatistiksel olarak anlamsız ve negatif yönlü bir ilişki elde edilirken sermaye birikimi ve istihdam ile ekonomik büyüme arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişki elde edilmiştir. Kısa dönem sonuçlarının da istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna varılmıştır. Küreselleşen dünyada serbest ticaret yaklaşımı geçerli olmakla beraber ülkelerin Bebek Endüstriler Tezi gereği yeni endüstrilerin korunması da ülke ekonomisi açısından önemli olduğu görünmektedir.