Biyolojik Olgunlaşma ve Temel Motorik Özellikler: Zirve Boy Uzama Hızının Cinsiyete Dayalı Etkileri
Şu kitabın bölümü: Ulupınar, S. & Tozoğlu, E. & Biricik, Y. S. (eds.) 2024. Antrenman Biliminde Sürdürülebilirlik ve Nitel Araştırmalar.

Salih Çabuk
Erzurum Teknik Üniversitesi
Süleyman Ulupınar
Erzurum Teknik Üniversitesi

Özet

Atletik gelişim süreci, biyolojik olgunlaşma ve büyüme dönemleriyle yakından ilişkilidir. Bireylerin fiziksel kapasitesini ve motor performansını etkileyen büyüme ve olgunlaşma süreçleri, spor performansının temelini oluşturmaktadır. Genç sporcuların büyüme ve biyolojik olgunlaşma süreçleri, motorik özelliklerin gelişimi ve antrenman periyodizasyonu açısından büyük bir öneme sahiptir. Büyüme, somatik, iskelet ve cinsel olgunluk göstergeleri üzerinden takip edilirken, zirve boy uzama hızı (ZBUH), biyolojik gelişimin en önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilmektedir. ZBUH, ergenlik döneminde en hızlı büyümenin gözlendiği dönemi temsil eder ve bu süreçte motorik becerilerde önemli değişimler meydana gelir. ZBUH, motorik özelliklerin gelişimini doğrudan etkileyen bir süreçtir ve bu döneme göre yapılandırılan antrenmanlar, biyolojik duyarlı pencereler kavramına dayanır. Özellikle ZBUH sırası ve sonrasında, biyolojik olgunlaşmanın motorik performans üzerindeki etkisi daha belirgin hale gelir. ZBUH öncesinde esneklik ve becerilerin geliştirilmesi önem arz ederken, ZBUH sonrasında kuvvet ve aerobik kapasitenin geliştirilmesi daha etkili sonuçlar doğurur. Uzun Vadeli Sporcu Gelişimi (LTAD) modeli, biyomotor yeteneklerin biyolojik olgunlaşma evrelerine göre optimize edilmesi gerektiğini savunarak, sporcu performansının uzun vadede en üst düzeye çıkarılmasını hedefler. Model, erken ve geç olgunlaşan sporcuların ihtiyaçlarına göre özelleştirilmiş antrenman stratejileri sunar. Bu yaklaşım, biyolojik gelişim süreçlerinin dikkatle izlenmesini ve sporcuların performansını artırmak için uygun antrenman stratejilerinin uygulanmasını önermektedir. Böylece, genç sporcuların fiziksel kapasiteleri en iyi şekilde değerlendirilebilir ve sporcu gelişimi en üst düzeye çıkarılabilir.

Kaynakça Gösterimi

Çabuk, S. & Ulupınar, S. (2024). Biyolojik Olgunlaşma ve Temel Motorik Özellikler: Zirve Boy Uzama Hızının Cinsiyete Dayalı Etkileri. In: Ulupınar, S. & Tozoğlu, E. & Biricik, Y. S. (eds.), Antrenman Biliminde Sürdürülebilirlik ve Nitel Araştırmalar. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub487.c2023

Lisans

Yayın Tarihi

21 October 2024

DOI

Kategoriler